Motosiklette yaptığımız hataların büyük bir kısmını ufak tefek ariza, sıyrık, çizik ve çoğunlukla "Uf.bunu da atlattık, bundan böyle suna suna daha fazla dikkat etmeliyim" diye geçiştiririz.Bazen de motor, yol, polis yada karşı taraftaki sürücü bu hatanızı affeder. Ama af olmayan hatalar da vardır.

iste bunların başlıcalarından biri "aşırma düşüşü" diyebileceğimiz "highsiding" dir.

şu işe kolları sıvayıp bastan başlasak iyi olacak.efendim, motor biliyorsunuz otomobil yada masa gibi siz olmadan ayakta durabilen bir şey değildir. Bırakınca düşer.hareket halindeyken en güvenli halidir. Tekerleklerin dönmesi ile oluşan jiroskopik güç motoru dengede ve düşey tutar, bunu daha önce incelemiştik. Motor özellikle çok yavaş seyrederken yerçekimine yenik düşmeye çok meyillidir bu nedenle, herhangi bir sürücü-yol hatası sonucu yan tarafına devriliverir. Düşük hızlarda fazla bir zarar meydana gelmez..birkaç ufak tefek çizik sıyrık, o kadar. Hatta yüksek hızlarda dahi sürücünün doğru dürüst korumalı giysileri ve her zaman söylediğim "tam kuşam”ı üzerindeyse fazla bir zarar meydana gelmeyebilir. Motor fena halde sıyrılabilir, plastikler perişan olabilir, birkaç eğik bükük parça ve hepsi o kadarla kalabilir.

Yarışları izliyorsanız çok şahit olmuşsunuzdur, sürücü kalkar, koşa koşa motoru yakalayıp yine yarışa girmeye filan kalkar, bazen motor parçalanır-yanar o sırada sürücü kaskını çıkarıp sinirle yere fırlatmakta, küfretmektedir. Yani sonuç iyidir..sürücü sağ salim bu vartayı atlatmıştır

İste bu olaya, yani motorun yana devrilmesi olayına "yana devrilme" yada " yatarak devrilme" (lowside - lowsiding) diyoruz. Bu devrilmede sürücü motorun devrildiği tarafa düşer. Hız söz konusu ise, yani park halinde, yada çok düşük hızda değilseniz motor sizin önünüzde, siz onun arkasında bir miktar sürüklenir ve durursunuz. Bu tur düşmelerde yapılmaması gereken şey sürüklenme bitmeden ayağa kalkmaya çalışmaktır. Kendinizi olabildiğinizce sakin ve relaks bir şekilde asfalta teslim edip bir an önce durmanız için dua edin, ve bezden yapılmış bir bebek kadar esnek olmaya bakin. Ayağa kalkmaya çalışırsanız derhal yuvarlanmaya baslarsınız ve diz, dirsek, kalça vb. bölgeleriniz fena halde yaralanabilir, eldiven-çizme vb. Koruyucularınız üzerinizden fırlayabilir, sonuç iyice tatsızlaşabilir. Af olmayan hata, yukarda bahsettiğim, motoru "aşırarak devirmek" (highsiding); gidonun üzerinden aşarak motorun önüne-yanına düşmek ve motorun da sizin üstünüze düşmesi, yâda yerde siz önde motor arkada sürüklenir vaziyette kalmanızdır. Bu tarz düşme genellikle çok serttir ve sürücünün yere vurma anında bilincini kaybetmesi son derece olasıdır.

Kaza çoğunlukla ağır yaralanmalara, sakatlıklara, hatta ölümlere yolacakta. Hele ciddi yüksek hızlarda motor önce sürücüsünü üstünden fırlatır ve kendisi de havada bir takla atıp doğru sürücünün üstüne düşer. Feci değil mi?

O halde nedir bu "aşırma düşüşü", ne yapmak lazım başımıza gelmesin diye, yada başımıza gelirse ne yapmalıyız diye biraz daha yakından bakalım. Bu olayın aşağıda göreceğimiz birkaç sebebi var ama hepsinin ortak yani araka tekerleğe aşırı fren basıncı uygulamak ve onu kitlemektir.

[ İki on bilgi eklemeliyim, ilki "kamber acısı"; Biliyorsunuz yollar enine bir kesit alındığında dümdüz olamaz. Yoksa yağmurda üzeri çok su tutar. Bu yüzden yolun ortası yüksek yanları alçaktır, yağmur suyu yanlarda toplanır, drene edilir. İste yolun ortası ile yanları arasındaki eğim bu "kamber acısı" yada kısaca "kamber" ile (kambur da diyebilirsiniz?) belirlenir. Diğeri de "dever" dir. Bu da araçlar merkezkaç kuvveti ile yoldan fırlamasın diye virajlarda, virajın içine doğru yolun bir açı yapmasıdır. Oval yarış pistlerinde bunu iyice görebilirsiniz.arabalar duz yolda giderken viraja geldiklerinde, viraj yönüne doğru yol "yatar". Buna "dever" denilir. ]

Bir virajda, yüksek deverli bir virajda, yada aşırı kamber acısı olan bir yolda (bu virajın içinde de olabilir), yada dengesiz yüklü bir motorda, on frende bir miktar sıkılmış dahi olsa, arka fren kitlendiğinde motorun arka kısmının artik düz bir çizgi halinde gidiş yönünü takip etmesi imkansız hale gelir. a) Viraj dışına doğru, b) dever aşağı doğru, c) kamber aşağı yönünde, d) dengesiz ağırlığın fazla olduğu yönde arka taraf kaymaya baslar. Ve ayni zamanda da devrilmeye. Neden? Çünkü dönme olayı bittiği için araka taraftaki jiroskop etki ortadan kalkmış, motoru ayakta tutan güç yok olmuştur. Unutmayın, motorun arka kısmı motorun kendisidir. "Neredeyse" siz de dahil olmak üzere bütün mekanizma ve iskelet arka tekerleğin jiroskopik etkisi ile ayakta duruyor. Tekerlek kaymaya başlayınca sürtünmeyi kaybeder (ayağınız altında muz kabuğu olunca nasıl -zip- diye kayıyor) ve arka tekerlek motordan daha hızlı gitmeye baslar. Sürücü bir iki saniye kesirinde arka tekerleği yanında görmeye başlayacaktır !! Bu hiç iyi bir haber değildir.!

Bu esnada eğer sürücü, biraz tecrübeli ve relaks tutusunu bozmamışsa on tekerlek hala gidiş yönündedir, ve bu sayede motor hala dengede ve yana devrilmeye (lowsiding) hazırdır.

DIKKAT !
Eğer bu durumda motor yavaş yavaş kontrolü size bırakmaya baslar ve arka tekerlek eski yerine gelmeye baslarsa (düşük ihtimal) bu iyi bir gelişmedir, ne yapıyorsanız onu değiştirmeyin. -sakın arka freni bırakmayın-

DIKKAT DIKKAT !
Arka tekerlek iyice yanınıza geldi ve on tekerlek sağa yâda sola artik daha fazla dönemeyecek kadar SONA DAYANDI ISE ARTIK KURTULUS YOKTUR. -sakın arka
freni bırakmayın-
Hemen motoru bırakın düşsün, yana devrilsin (lowside - lowsiding yapsın) kendinizi sakince yere bırakın. Motor yere iyice yatana-düsene kadar-son ana kadar arka freni bırakmamaya calisin. Gerisi Allah kerim.!

DIKKAT DIKKAT DIKKAT DIKKAT !!!!!
Yapılacak en büyük hata -bu olayı fark ettiğiniz andan itibaren- arka freni bırakmak, arka tekerleğin dönmesine izin vermektir. Bunu sakin yapmayın! Tekerlek o anda çekiş kazanır ve ayni cifte atan bir at gibi motorun kıcını zıplatır, gidonun üzerinden uçarsınız ve motor yanlamasına taklalar atarak peşinizden gelir. Yere düştüğünüzde sürüklenme sansınız zayıftır. Enerjinizin büyük bölümünü asfalta, tabiri caizse çakılarak, kaybeder ve yavaşlarsınız. Eğer on fren de bir miktar (miktarı önemli değil) SIKILI ise onu da bırakmayın. Çünkü on freni bıraktığınızda arka tekerleğe yük intikal eder ve arka tekerlek çekiş kazanarak dönmeye baslar. Ayni efekt tekrarlanır ve yine sizi üstünden fırlatır.

Nefes alin..

TEKRARLIYORUM, arka tekerlek bloke oldu ve kaymaya başladı, motorun kici dışa savrulmaya başladı ise, savrulma yönünde tutun gidonu. Faydası olmuyorsa, bırakın motor düşsün. Kendinizi sırtüstü sakince yere bırakın, en güvenli - yada en az hasar görme ihtimaliniz olan şey budur. Sakin frenleri bırakmayın, özellikle arka frendeki basıncı kesinlikle düşürmeyin.son ana kadar.

Peki bu üstten aşırma namerdinden kurtulmanın, bu probleme hiç bulaşmamanın bir yolu yokumudur.? Var. Birincisi, daima ve daima virajlarda kontra tekniğini uygulayın. Diğer tekniklerde on tekerlek ve arka tekerlek yönleri farklı sürtünmelere yol acar ve arka tekerlek önden daha fazla "kayar", bloke olmaya daha yatkındır.

İkincisi, hızınızı viraja girmeden ONCE ayarlayın ve virajlarda fren yapmamak konusunda ustalaşmaya bakin. Virajda daha önce anlattığım gibi yavaş yavaş, gittikçe artan tempoda, kaybolan hızı telafi edecek kadar gaz verilir.ama fren yapılmaz.arka frene hiç dokunulmaz.

Gördüğünüz kadar gidin. En güvenli yol önünüzde gördüğünüz yoldur. Motorunuzu dengeli yükleyin, lastik havalarını kontrol altında tutun, fren pabuçlarınız ayarlı, bakımlı ve yeni olsun. Kampana frenler disk frenlerden daha kolay bloke olur. On kere daha dikkatli olun bu tur motorlarda. Virajda fren yapmak gerekiyorsa önce motoru "düzeltin", sonra düz bir hat üstünde fren yapın. Yoldaki-virajdaki bir cisim yada çukur vb. den kurtulmak için "kıvırmaca" (swerving) tekniği ani-sert frenden daha güvenlidir.

Motoru en kısa surede durduran şey her iki frenin azami güçle ayni anda kullanılmasıdır. On frene tam güç vermeyi, ve güvenmeyi öğrenin. Fren anında motorun %75 ağırlığı on tekerleğe biner. Onu durduramazsanız, motoru durduramazsınız. Motor kazalarının çoğu sürücünün on frene yeterli basınç uygulamaktan çekinmesi sonucu ortaya çıkar, unutmayın.

İmkanınız varsa ABS sistemli, hatta kombine fren sistemli bir motosiklet alin. Bu sistemler on tekerleğe gerekli basıncı uygular ve tekerleklerin bloke olmasına izin vermez. Örneğin BMW RT serisi motorlarda her iki fren pedalı (el yada ayak) birbirine bağlıdır ve optimum fren basınç oranlarını on ve arkaya ayni anda uygular. Herhangi bir motoru BMW RT gibi frenlemek çalışma ile pekala mümkündür, ille gidip onu almanız gerekmez.

Çalışmalarınızda basarılar diliyorum.iste sonunda motosiklet macerasının en korkunç yüzünü de anlatmayı basardım. Anlatamadığım, eksik, ustu kapalı gibi bir şeyler görüyorsanız lütfen sorun, eklemek istediğiniz şeyler için de çekinmeyin.
Kalın sağlıcakla.

DD

Bazı ördek sözleri.

HER zaman TAM kuşam. Motosiklet sürecek gibi değil, kaza geçirecekmiş gibi giyin.
Yolun tadını çıkar. Sürüşün tadı "vardığında" çıkacak.
Varmak için sür.